3D betonprinten: méér dan een nichetechniek? - artikel

Plant & Factory 11/04/2019 9:14:51

Met 3D printen in de bouw rennen onze noorderburen voorop, maar ze lopen tegen dezelfde uitdagingen aan als Belgische bouwers. 3D betonprinten leidt ook tot minder materiaalverspilling.

Lees hieronder verder   
Verwant

Primeur: BAM past kunstmatige intelligentie toe bij betonverharding

Belgian Boiler Company pakt uit met unieke troeven - advertorial

Topjob S rijgklemmen van Wago nu ook met hendel - advertorial

UHasselt opent Applicatiecentrum Beton en Bouw

Besix scoort grootschalig Pools waterbouwproject

Doorbraak in miniaturisering: CO2 sensor past in 1 cm³ - techniek

>> Meer verwant nieuws
Carrièrekansen (meer)
Agenda

Gezondheid en veiligheid op het werk (ISO 45001:2018)

Ramada Plaza - Antwerpen

dinsdag 17 december 2019

Bruggenbouw: ontwerp en berekening

Het Ingenieurshuis - Antwerpen

van 19/12/2019 tot 14/05/2020

Essentiële bouwstenen voor een connected gebouw

Hendrik Consciencegebouw - Brussel

dinsdag 14 januari 2020

Mastercourse: ’Data Innovation beyond the Hype’

Sirris, MRC Gent - Zwijnaarde

maandag 27 januari 2020

Machinery safety awareness training

Pilz Academy - Roeselare

dinsdag 28 januari 2020

Postgraduaat in de Vastgoedkunde

Leuven - Kortrijk

van 30/01/2020 tot 1/12/2020

Keuze van de redactie

(10/12) War for Talent: job in life sciences hoeft niet altijd in R&D te zijn

(9/12) WKK maakt Limburgs tropisch zwembad duurzamer

(4/12) Janssen Pharmaceutica gestart met diepe geothermieboringen

(4/12) Wereldprimeur: koffie roosteren op 100% zonne-energie

(3/12) Organ-on-a-chip helpt ziektes beter begrijpen

(2/12) Winnaars van Junior STEM Olympiade 2019 bekend gemaakt

>> Meer blikvangers

Download het artikel in

ENGINEERINGNET.BE - In het Nederlandse Teuge, aan de rand van de Veluwe, is begin dit jaar De Vergaderfabriek geprint, wereldwijd het eerste 3D geprinte gebouw dat als commercieel project is uitgevoerd.

De opdrachtgever, een particuliere ondernemer, laat er externe partijen meetings organiseren. Centre4Moods ontwikkelde een concept dat aansluit op de werking van het menselijk brein. Dat vergde een passend bouwontwerp. De organische vormen waren alleen met 3D printen te realiseren.

3D printen en modulair bouwen
Benedikt Declercq van de Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) benadrukt die ontwerp- en vormvrijheid. “Net als in de maakindustrie moet je 3D printen in de bouw alleen inzetten als het meerwaarde biedt. (…) Maar de meerwaarde zit toch vooral in het modulair 3D printen.” 3D betonprinten sluit naadloos aan bij de prefab trend. Hij wijst naar Singapore.

“Singapore heeft niet de ruimte om een straat enkele maanden te blokkeren voor een bouw. Daarom bouwt men er veel modulair.” Kies je nog eens voor een hybride model, waarin je 3D betonprinten van elementen combineert met de klassieke bouw, dan vermijd je het probleem dat de huidige generatie 3D betonprinters een beperkt volume aankan en wordt de businesscase aantrekkelijker.

Als je de kosten van de mallen meerekent, is 3D betonprinten vaak nu al goedkoper. “Je moet 3D printen niet toepassen voor repetitieve delen, maar voor unieke onderdelen met specifieke geometrieën.”


Het Nederlandse CyBe zet robottechnologie in voor het 3D printen van gebouwen, zoals hier bij De Vergaderfabriek in Nederland (foto's: MediaVisie)

Circulair
De Vergaderfabriek wordt dubbelwandig geprint. De spouw wordt opgevuld met een isolatiemateriaal in korrelvorm. De bolletjes zijn niet verlijmd. Naderhand, bij de sloop van het pand zijn ze af te zuigen en herbruikbaar.

Marijn Bruurs, die vanuit Witteveen+Bos betrokken is bij het project in Teuge, het Milestoneproject (het eerste woonwijkje met vijf 3D geprinte woningen in Eindhoven) en ook in Dubai, denkt dat het duurzaamheidsaspect 3D betonprinten een impuls kan gaan geven.

“Op een gemiddelde bouwwerf wordt voor elke twee vrachtwagens geleverde bouwmaterialen, één vrachtwagen ingezet om materialen en afval weg te halen. Denk aan bekistingen, beton dat te veel is geleverd en afval.” Dat kun je vermijden door precies op maat te 3D printen. Betonprinten vermindert de materiaalverspilling.

Normen ontbreken
De grote uitdaging ligt op het vlak van wet- en regelgeving. “Op dit moment is de wetgever nog niet mee. Alle objecten moeten individueel worden getest. Er zijn nog geen standaarden”, zegt Kai van Bulck, projectverantwoordelijke bij Kamp C, het Belgisch centrum voor duurzaam bouwen in Westerlo. Dit voorjaar wordt hier de betonprinter van het Deense 3D Printhuset in gebruik genomen.

Een gantrymodel dat 9,5 m bij 9,5 m bestrijkt en verschillende verdiepingen hoog kan. Kamp C wordt met EFRO-subsidie, Vlaanderen, de provincie en een aantal Kempense bedrijven (samen 1,67 miljoen euro) de Vlaamse speeltuin voor 3D printen in de bouw. Dit driejaren C3PO-project moet het 3D printen in de Vlaamse bouw versnellen. Men wil er ook standaarden ontwikkelen.

Normaal weet je als constructeur volgens welke norm je de berekeningen voor een wand of een vloer moet uitvoeren. Voor 3D betonprinten niet. “We vallen dan terug op de clausule ‘design by testing’”, legt Bruurs uit bij Witteveen+Bos dat zelf al modellen ontwikkelde om deze vaak organisch gevormde constructies door te rekenen.

“Met een Eindige Elementen methode komen we behoorlijk ver.” Maar voor De Vergaderfabriek moest men een hele wand 3D printen en die fysiek belasten om te zien wanneer de constructie bezwijkt. “Dat kwam overeen met onze modellen. Op die manier hebben we de vergunningverlener, de gemeente, overtuigd dat de 3D geprinte constructie voldoende veilig is en voldoet aan de eisen voor dit soort gebouwen”, zegt Bruurs.

Een extra moeilijkheid: wanden en dak lopen in elkaar over. Welke energetische eisen gelden dan? “Wij hopen dat we door dit soort projecten te realiseren de schaal waarop we de proeven moeten doen, de komende jaren kunnen verkleinen.”


CyBe printte in Saoudi Arabië dit prototype van een woning voor Consolidated Contractors Company. (foto's: CyBe)

Anders aanbesteden
“Aannemers zijn bang voor de wetgeving en de aansprakelijkheden”, aldus Declercq bij VCB. Hij juicht daarom initiatieven zoals in Kamp C toe. Dat zorgt voor referenties waarop constructeurs kunnen terugvallen. Dat de normen in landen die regelmatig het nieuws halen met 3D geprinte gebouwen soepeler zouden zijn, bestrijdt Marijn Bruurs.

Witteveen+Bos 3D betonprintte in Dubai al een gebouw vergelijkbaar met De Vergaderfabriek. “Maar binnenin zit een traditionele constructie verborgen. Betonnen balken en kolommen met bewapening. De regels zijn in Dubai juist nog strenger dan hier. Een volledig 3D geprinte wand als constructie kan daar helemaal niet. Het ruwe materiaal moet er zelfs al gecertificeerd zijn.”

Beide Nederlandse projecten zijn geen pure showcase. Ze krijgen daadwerkelijk de functie waarvoor ze bedoeld zijn. Declercq zou dit soort projecten, of bijvoorbeeld de fietsbrug in Gemert waarvoor delen 3D geprint zijn, graag ook meer in België zien. “In België werken overheden met klassieke aanbestedingen waarin de prijs doorslaggevend is. In Nederland kennen overheden ook punten toe aan innovatie. Als je dat verwerkt in je lastenboek, heeft 3D betonprinten meer kans van slagen.”

Gestage groei
Architecten kunnen nu niet alles tekenen wat ze willen omdat het technisch niet haalbaar is. 3D printen kan dat veranderen. Dat betekent niet dat men bij het VCB verwacht dat morgen alles uit de printer rolt. Architecten zullen wel elementen toevoegen die enkel met 3D printen kunnen.

Kai van Bulck verwacht dit en komend jaar 3D geprinte projecten te zien van veel hogere kwaliteit. “Projecten waarvoor minder ‘lapwerk’ nodig is.” Bruurs denkt dat 3D betonprinten een nichetoepassing blijft maar wel op grotere schaal toegepast zal worden. Vanwege de vormvrijheid, omdat de bekisting voor betonwanden en kolommen kan vervallen, omwille van tijdwinst en het duurzaamheidsaspect.

Vandaag is beton het enige materiaal dat uit de printkop komt, merkt Declercq op. “Als we ook het isolatiemateriaal kunnen meeprinten en de elektrische leidingen, krijg je een heel ander verhaal. De focus in de onderzoeken ligt nu nog echt op de betonmix.” <<
Door Franc Coenen

Kadertekst
Golfbrekers
Blijft België achter? Besix kondigde recent aan samen met Witteveen+Bos en start-up ResourceFull en de UGent een onderzoek te starten naar beton om golfbrekers 3D te printen. De logistiek bij zo’n project, het vervoer van de golfbrekerelementen is immers een van de belangrijkste kosten. De geometrie kan wel worden geoptimaliseerd. Het huidige bindmiddelgehalte voor betonmixen volstaat echter niet. Met geld van de speerpuntcluster SIM (Strategisch Initiatief Materialen in Vlaanderen) en VLAIO onderzoekt men nieuwe mixen.

Xella, leverancier van chemische producten, ontwikkelde in eigen huis een pomptechniek en een systeem om realtime de sterkte van het geprint beton te meten. Per uur kan men vier ton materiaal verwerken. Aan het C3PO-project in Kamp C doen o.a. de bouwbedrijven Van Roey, Beneens en ETIB mee, terwijl de UGent materiaalonderzoek doet. <<

Abonneer op onze nieuwsbrief

Reageer of publiceer aanvullende informatie
Mis ook dit niet...

2 miljoen euro voor AI- en digitaliseringsprojecten bij hogescholen

Er komen zes nieuwe projecten bij hogescholen met specifieke aandacht voor toepassingen van AI bij ondernemingen en non-profitorganisaties, die zelf hier niet actief onderzoek naar doen.

Wervingsactiviteit eerste kwartaal 2020 stabiliseert

Uit de nieuwe ManpowerGroup Barometer blijkt dat de wervingsactiviteit op de arbeidsmarkt positief zal blijven in het eerste kwartaal van 2020. 7% plant aanwervingen en 2% afdankingen.

3DExperience Lab verwelkomt 15 nieuwe deelnemers

Tijdens een event in Parijs werden de 15 nieuwe startups en scale-ups bekendgemaakt, die zullen deelnemen aan het 3DExperience Lab, het innovatieprogramma van Dassault Systèmes.

Kissling noodstop schakelaars hebben levensduur tot 40.000 schakelingen - techniek

Rotero breidt zijn gamma noodstop schakelaars van Kissling uit met de ES-serie waaronder noodstop schakelaars, die zich kenmerken door een hoge schok- en trillingsbestendigheid.

War for Talent: job in life sciences hoeft niet altijd in R&D te zijn

Er is een nijpend tekort aan wetenschappers op de arbeidsmarkt. Oorzaak is een mismatch is tussen de vraag en aanbod van talent. Hays pleit voor een betere begeleiding van studenten.

De Lijn bestelt 200 extra hybride bussen bij VDL

Openbare vervoers­maatschappij De Lijn heeft onlangs bij VDL Bus & Coach een order geplaatst voor 200 hybride bussen, waarvan de eerste in de tweede helft van 2020 geleverd worden.

WKK maakt Limburgs tropisch zwembad duurzamer

Luminus Solutions, Vanparijs Engineers en Center Parcs hebben een warmte­kracht­koppeling (WKK) geïnstalleerd in De Vossemeren die het subtropisch zwembad op duurzame wijze verwarmt.

VUB, UGent en KU Leuven werken samen rond impact AI

Hiertoe richten ze het nieuwe Kenniscentrum Data & Maatschappij op, dat kennis en ervaringen rond ethische, maatschappelijke en juridische aspecten van artificiële intelligentie verzamelt.

Opra Turbines levert OP16 gasturbine voor offshore platform

Opra Turbines meldt dat het een order heeft ondertekend met Spirit Energy om één OP16-3B gasturbine generatorset te leveren voor het Markham J6A offshore platform. De gasturbine vervangt de bestaande Dresser Rand KG2-3C gasturbine. Deze nieuwe turbine heeft een ultralage emissie en is veel energiezuiniger. >>

Partners