Aandacht voor de nalatenschap van ingenieurs - artikel

Plant & Factory 16/05/2018 15:15:20

2018 is het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed. Hoewel industrieel erfgoedbeheer al lang ingeburgerd is, mangelt het in België aan een langetermijnvisie. En wat met 'gevaarlijk' erfgoed

Lees hieronder verder   
Verwant

EFRO-steun voor project rond circulair bouwen

Uniek project in Gent: collectieve renovatie

Asbestprobleem is groter en gevaarlijker dan gedacht

BTW-verlaging voor sloop en heropbouw krijgt steun recyclagesector

Renovatiewerken financieren met energiebesparingen

Afzinkbaar kraan-transportschip Ulstein nieuwe maatstaf in offshore wind

>> Meer verwant nieuws
Carrièrekansen (meer)
Agenda

Club Logistiek & Supply Chain Managers

Hotel-restaurant Van Der Valk Nazareth

van 19/09/2018 tot 30/04/2019

Facility manager: 10 aparte modules

Zwijnaarde (Gent)

van 1/10/2018 tot 27/06/2019

Kwaliteitscoördinator

SBM Kortrijk

van 9/10/2018 tot 28/05/2019

Expert in onderhoudsmanagement

Zwijnaarde (Gent)

van 11/10/2018 tot 25/04/2019

Club Productiemanagers

Mercure Hotel Roeselare

van 17/10/2018 tot 4/09/2019

Club Continu Verbeteren

Hotel-restaurant Van Der Valk Nazareth

van 22/10/2018 tot 11/09/2019

Engineeringnet Mobile



Scan de QR-code
of klik hier om mobiel te surfen.

Tip: maak zelf een sneltoets op de startpagina van je smartphone. Voor Android: “Sneltoets Startpagina” of "Toevoegen aan startscherm". Voor iPhone: “Zet in beginscherm”.

Keuze van de redactie

(17/1) Aldi bouwt duurzaamste Belgisch distributiecentrum

(16/1) INEOS gaat 3 miljard euro investeren in Antwerpse haven

(15/1) België blijft Europees leider op gebied van celtherapie

(14/1) Warmtenet krijgt slimme warmtecontrollers

(10/1) Magnetische steigerankers ontwikkeld voor slim en veilig onderhoud

(9/1) Nederlands-Vlaams initiatief voor hergebruik van aluminiumslib

>> Meer blikvangers

Download het artikel in

ENGINEERINGNET.BE - "Erfgoedzorg speelt zich meer en meer af op het lokale vlak: belangstellenden willen hún molen, hún kerktoren, hún kapelletje, hún brouwerij, hún ruïne redden en voor het nageslacht behouden. Petitiecampagnes en sponsoring acties zijn het beeld geworden van de hedendaagse monumentenzorgers," zegt Adriaan Linters, voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie (VVIA).

Die lokale focus tekent ook het totaalbeeld. "Momenteel is bijna elke windmolen in Vlaanderen beschermd, terwijl we ze lang niet allemaal (het zijn er zo’n 120) een continue functie kunnen geven. (…) Soms moet je durven slopen."

Innovatief weefgetouw
Omgekeerd is er echter voor bepaalde jongere erfgoedstukken weinig of nog geen belangstelling. "Het épingléweefgetouw van Lefebre Werkhuizen uit Deerlijk was in de jaren 50 één van de grote technische ontwikkelingen.


De steenkoolmijn van Beringen is sinds 1993 beschermd. De nu bedreigde kolenwasserij sinds 1994. (foto: A. Linters, VVIA)

Een exemplaar kwam met bijbehorende kruis- en inslagspoelen terecht in het Weverijmuseum in het Nederlandse Geldrop. Nu wil Geldrop het wegens een reorganisatie afstoten, maar niemand in Vlaanderen is geïnteresseerd."

In zulke dossiers krijgt Linters gemakkelijk te horen dat er foto's en maquettes kunnen worden gemaakt voor exposities en voordrachten. "Ze kunnen worden gedigitaliseerd en daarna bekeken in virtuele realiteit. Erfgoedzorg gaat echter om de ‘reële realiteit’ en die is altijd veel indrukwekkender”, meent hij.

Oudste kernreactor van Europa
Er zijn nauwelijks sites met industrieel erfgoed uit het recente verleden waar de grond niet is verontreinigd. Heel wat stoomleidingen waren bijvoorbeeld geïsoleerd met asbesthoudend materiaal.

"Daarnaast moeten we nadenken wat we doen met het eveneens gevaarlijke nucleaire erfgoed. Zo is er in Mol de BR1, de eerste nucleaire reactor voor civiele doeleinden in Europa. België mocht als eerste Europees land gebruik maken van Amerikaanse nucleaire technologie, omdat het tijdens de Tweede Wereldoorlog uranium leverde uit het toenmalige Belgisch Congo.

De American Nuclear Society heeft de BR1 uitgeroepen tot Historic Nuclear Landmark, maar hier beseft nog niemand hoe uniek deze site is en weet nog niemand wat na een eventuele buitengebruikstelling ermee aan te vangen."


Wat doen met gevaarlijk industrieel erfgoed? De kernreactor BR1 in Mol, bijvoorbeeld. (foto: SCK-CEN)

Kolenwasserij Beringen
Dat de Mona Lisa in het Louvre, de menhirs in Bretagne of de ruïnes van het Forum Romanum erfgoed zijn, betwist niemand. "Maar zijn een smerige verroeste stoommachine, een vervallen salonrijtuig op het spooremplacement in Kessel-Lo, de resten van een neergestorte Lancaster-bommenwerper, een vervallen fabriekje van cementtegels in Tisselt of de pijpleidingen op Petroleum Zuid in Antwerpen ook erfgoed?

Of de roestige kolenwasserij in de oude steenkoolmijn van Beringen? Die is al sinds 1994 beschermd, maar nu, in het Europees Erfgoedjaar 2018, zijn er plannen om ze voor twee derde af te breken, een kwart van de vloeroppervlakte op het beschermde mijnterrein. Door het afleveren van de sloopvergunning onderscheidt Vlaanderen zich binnen Europa op een bijzonder negatieve wijze.”

De resterende gebouwen bepalen immers mee het beeld dat de bewoners van hun streek en zichzelf hebben. Vandaar de sterke, vaak emotionele reacties. “De verontwaardiging werd nog groter toen bleek dat de rol van openbaar onderzoek, adviezen en erfgoed-adviescommissies opzijgeschoven wordt."

Cultuurvisie
Achter de bescherming van de Limburgse mijnen zat een visie. "De toenmalige bevoegde minister, Johan Sauwens, ging ervan uit dat KMO's typisch waren voor Vlaanderen. Om het beeld van het nijvere Vlaanderen veilig te stellen beschermde hij niet alleen het mijnpatrimonium, maar ook andere typische bedrijfsgebouwen.

Nu overheerst de Angelsaksische, zeg maar neoliberale benadering: erfgoed moet renderen, toeristen aantrekken, een commerciële functie krijgen, uitgebaat en uitgebuit worden via allerhande bedrijfsmatige structuren. Kijk naar de talrijke horecazaken in dergelijke gebouwen.

De Fransen daarentegen bekijken erfgoedgebouwen veel meer als onderdeel van het cultureel erfgoed, dat gewoon de burger ten goede moet komen. Dat Vlaanderen in vergelijking met andere landen veel subsidies uitreikt voor de restauratie van beschermd erfgoed, en we ons beperken tot Engelstalige literatuur die hoofdzakelijk het neo-liberaal verhaal bevat, stimuleert deze visie." <<
Door Koen Mortelmans

KADER: Industriële archeologie vergt ‘doen’

Adriaan Linters was in 1978 stichtend lid van de Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie (VVIA). Hij vreest in het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed voor academische hoogmissen zonder veel burgerbetrokkenheid.

"Ik ben een product van 1968 en van het Monumentenjaar 1975. Een kenmerk daarvan was het opentrekken van niet-traditionele thema’s naar de 'gewone' man. De opkomst van de industriële archeologie is daarvan een van de verschijnselen. Vandaag verlaat mijn generatie het schip. We zijn op een maatschappelijk keerpunt gekomen, waarbij engagement, inspraak en acties andere vormen aannemen, zowel die van de burger als die van de overheid.” (…)”

“De dynamiek is -niet alleen in Vlaanderen- verschoven van bottom-up naar top-down. Wie 'iets' wil redden, moet zich meer en meer 'conformeren', aanpassen aan wat 'anderen' verwachten. Initiatiefnemers zouden uitvoerders moeten worden.” <<

Reageer of publiceer aanvullende informatie
Mis ook dit niet...

VEB gaat nadruk leggen op klimaatdoelstellingen

In de nieuwe samen­werkings­overeen­komst tussen Vlaanderen en het VEB wordt het strategisch kader voor 5 jaar vastgelegd. Klimaat­doel­stellingen krijgen hierin een centrale rol.

Mazaro neemt een volgende versnelling - artikel

“We focussen vooral op grotere brandstofbesparing en dito vermindering van de CO2-uitstoot”, zegt Filip De Mazière, bedrijfsleider van Mazaro, dat automatische transmissies ontwikkelt.

SPIE ICS gaat voor Internet of Things

Systemat, dat vorig jaar in april overgenomen werd door SPIE, heet voortaan SPIE ICS. Het is de bedoeling de ICT-expertise van de eerste te combineren met de technische vakkennis van SPIE.

Ontwerpstudie voor cirkelversneller van 100 kilometer omtrek op CERN

In de Future Circular Collider (FCC)-versneller kunnen deeltjesbundels op elkaar worden geschoten met tot bijna 10 keer meer energie als het maximum van de huidige LHC-versneller.

FIT nomineert naar jaarlijkse gewoonte buitenlandse investeerders

Flanders Investment & Trade (FIT) richt opnieuw de schijnwerpers op buitenlandse bedrijven met opvallende inves­terings­projecten in Vlaanderen. Er zullen 3 trofeeën uitgereikt worden.

Bouw apps zonder programmeren met innovatieve VUB tool

DISCOPAR is een nieuwe visuele programmeertaal, waarmee burgers op een gebruiksvriendelijke website makkelijk een app voor een eigen citizen science project in elkaar kunnen knutselen.

Haven Zeebrugge verwerkte vorig jaar 40,1 miljoen ton goederen

Voor de Haven van Zeebrugge is dit een stijging van 8% ten opzichte van 2017, wat voornamelijk is toe te schrijven aan de voor Zeebrugge belangrijke sectoren roll-on/roll-off en LNG.

Helikopter wordt drone - artikel

Sagita Helicopter verraste toen het in 2013 een model van zijn ‘Sherpa’ tweezitter toonde op ware grootte tijdens de luchtvaarshow in Le Bourget. Prototypevluchten waren gepland voor 2015.

Partners